Zakładanie firmy w Państwach Członkowskich UE - FRANCJA
Od 1 maja 2004 roku obywatele polscy podlegają identycznej procedurze uruchamiania działalności gospodarczej co Francuzi. Obowiązująca zasada swobody podejmowania działalności gospodarczej podlega jednak ograniczeniom w postaci na przykład posiadania różnego rodzaju koncesji w wypadku niektórych rodzajów działalności gospodarczej (takich jak usługi transportowe). Każdy obywatel Unii Europejskiej przebywający we Francji dłużej niż 3 miesiące winien zarejestrować się w prefekturze lub w komisariacie policji właściwym dla miejsca zamieszkania. Poza wypełnieniem odpowiedniego formularza należy przedłożyć następujące dokumenty: aktualny dowód tożsamości (paszport lub dowód osobisty), odpis aktu urodzenia, 3 zdjęcia, umowę najmu mieszkania oraz dokument potwierdzający zatrudnienie. Z uwagi na fakt, że Francja wprowadziła dwuletni okres przejściowy, zatrudnienie obywateli polskich wymaga uzyskania pozwolenia na pracę. Pozwolenia takie wydają Dyrekcje Departamentalne Pracy, Zatrudnienia i Szkolenia Profesjonalnego podlegające Ministerstwu Zatrudnienia, Pracy i Spójności Społecznej. Wyłączone z obowiązku uzyskania pozwolenia są osoby prowadzące samodzielną działalność gospodarczą oraz komandytariusze w spółkach komandytowych. Pracodawca planujący zatrudnić Polaków we Francji musi uzasadnić we wniosku, że nie znajdzie wśród obywateli francuskich kandydata o pożądanych kwalifikacjach, który chciałby podjąć proponowaną pracę. Komplet dokumentów, dokumentów tym deklaracje uiszczenia opłaty (850 - 1525 EUR) w wypadku pozwolenia na pracę, składa się w lokalnym oddziale Krajowej Agencji ds. Zatrudnienia (Agence nationale pour l'emploi). Istotnym czynnikiem jest wybór siedziby firmy, która podlega rejestracji. W tym celu należy przed założeniem firmy podpisać umowę najmu lub kupna lokalu (dopuszczalna jest również promesa). W wypadku spółek należy również otworzyć w banku konto firmowe i przelać na nie kapitał założycielski. Od wartości wkładów pobierany jest podatek w wysokości 1%, natomiast podatek od wkładów rzeczowych w postaci budynków wynosi 11,4%.
W wypadku zawiązywania spółek wymagane jest sporządzenie aktu założycielskiego w formie umowy spółki i statutu spółki, jak również regulaminu wewnętrznego spółki. Dokumenty te muszą być potwierdzone notarialnie tylko w przypadku, gdy nieruchomość jest wnoszona jako aport do kapitału założycielskiego. Przed sporządzeniem aktu założycielskiego należy sprawdzić w Urzędzie Patentowym (Institut National de la Propriété Industrielle, INPI), czy nazwa firmy nie jest już zastrzeżona.
Mając przygotowane wszystkie dokumenty należy (między 30 a 15 dniem przed rozpoczęciem działalności gospodarczej) dokonać właściwej rejestracji firmy w jednym z Centrów Formalności Przedsiębiorstw (Le Centre de Formalités des Entreprises, CFE), które funkcjonują na zasadzie kompleksowego punktu obsługi przedsiębiorcy. Procedurze tej podlegają spółki prawa cywilnego, spółki prawa handlowego oraz indywidualni przedsiębiorcy. W zależności od rodzaju prowadzonej działalności centra te działają przy jednej z trzech instytucji:
- izbie handlowo - przemysłowej dla działalności handlowej,
- francuskim Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych dla przedsiębiorców wykonujących wolne zawody,
- izbie rzemiosła dla rzemieślniczej działalności usługowej (rzemieślnicy podlegają ponadto wpisowi do rejestru zawodów).
Do wypełnionego wniosku (z uwagi na jego skomplikowanie istnieje możliwość, by wypełnili go pracownicy odnośnej instytucji za opłatą) należy dołączyć następujące dokumenty takie jak statut i regulamin wewnętrzny spółki, informacje dotyczące zarządcy i prezesa spółki, pełnomocnictwa (gdy rejestracji dokonuje osoba prawna), umowę najmu lub kupna lokalu, zaświadczenie o przelaniu kapitału założycielskiego na konto bankowe, dowód opłaty rejestracyjnej na rzecz sądu gospodarczego, zaświadczenie o opłaceniu publikacji ogłoszenia o założeniu spółki w "Dzienniku Oficjalnych Ogłoszeń Handlowych" ("Bulletin Officiel des Annonces Commerciales", BODAC) oraz oświadczenie "pod słowem honoru" o niekaralności. Wszystkie dokumenty muszą być sporządzone w języku francuskim lub przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego. Centrum Formalności Przedsiębiorstw przekazuje automatycznie odpowiednie dokumenty do odpowiednich instytucji, w których również następuje rejestracja firmy, m. in. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Union pour Recouvrement des cotisations de Securité Sociale et d'Allocation Familiale, URSSAF).
Każdy przedsiębiorca, wszystkie osoby uprawiające wolne zawody, stowarzyszenia, rolnicy oraz oddziały firm muszą być ponadto zarejestrowane w Krajowym Rejestrze Przedsiębiorstw i Oddziałów (Systeme Informatisé du Repertoire National des Entreprises et Etablissement, SIRNEE). Po załatwieniu wszelkich formalności związanych z rejestracją i ukazaniu się ogłoszenia w BODAC Trybunał wydaje wyciąg K - bis potwierdzający rejestrację spółki. Wyciąg służy jako dowód istnienia spółki we wszystkich urzędach, bankach i pozwala na praktyczne rozpoczęcie działalności, w tym korzystanie z konta bankowego, które zostaje uruchomione dopiero po rejestracji. Ogólnie rzecz biorąc rejestracja przedsiębiorstwa trwa od 8 do 15 dni, a koszt administracyjny utworzenia spółki wynosi ok. 250 EUR.
Z form organizacyjno - prawnych prowadzenia działalności gospodarczej dostępnych dla przedsiębiorców na terenie Francji wymienić należy:
- samodzielną działalność gospodarczą na własny rachunek na zasadzie tzw. handlowca (commerçant),
- spółkę cywilną, spółkę jawną,
- spółkę komandytową zwykłą,
- spółkę komandytowo - akcyjną,
- spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością,
- spółkę akcyjną, spółkę akcyjną uproszczoną,
- spółkę cichą (zakładaną głównie przez osoby wykonujące wolne zawody i tzw. profesjonalistów).
Ponadto w prawie francuskim występują tzw. spółki specyficzne, do których zalicza się spółdzielnie, spółki ze zmiennym kapitałem i spółki mieszane. We Francji można ponadto zarejestrować jedną z paneuropejskich form organizacyjno - prawnych przewidzianych w prawodawstwie unijnym. Zagraniczni przedsiębiorcy posiadający osobowość prawną mogą dokonać wyboru między przedstawicielstwem, biurem łączności lub współpracy, oddziałem lub filią, przy czym najmniej kosztownym i kłopotliwym sposobem zaistnienia na rynku francuskim jest biuro łączności.
Podatek dochodowy od osób fizycznych jest obliczany według stawek progresywnych i wynosi od 0 do 48,09% w zależności od wysokości dochodów. Obniżeniu podstawy opodatkowania podlegają wydatki na dzieci oraz osoby starsze, które przekroczyły 75 rok życia. Podstawowa stawka podatku dochodowego od osób prawnych wynosi 33,33%, jednak małe firmy mogą skorzystać z preferencyjnego opodatkowania stawką 15%, gdy ich przychód nie przekracza 38.112 EUR. Zwolnione z podatku są dochody spółek nieprzekraczające 3.000 EUR w ostatnim roku obrotowym. Stawka francuskiego podatku TVA (odpowiednik polskiego VAT) wynosi 19,6%. Stawką zredukowaną 5,5% objęte są niektóre produkty żywnościowe i materiały budowlane. We Francji istnieje jeszcze specjalna stawka podatku VAT w wysokości 2,1%, która obejmuje m.in. lekarstwa, książki i prasę. Pracodawcy obciążeni są podatkiem od wynagrodzeń, który w zależności od wysokości indywidualnego wynagrodzenia pracowników wynosi 4,25; 8,5 i 13,6%. Podatek od nieruchomości nakładany jest we Francji jedynie na osoby prawne i wynosi 3% wartości nieruchomości. Podatkiem akcyzowym objęte są paliwa, oleje, alkohole, woda stołowa i wyroby tytoniowe. Od 1 stycznia 2005 roku podatek od dywidend wynosi 25%, a jeśli posiadany udział nie przekracza 5% wszystkich udziałów w spółce, to 10%. Firmy zobowiązane są również płacić inne podatki, takie jak podatek zawodowy, podatek od kształcenia w wysokości 0,5% rocznej sumy wynagrodzeń brutto, podatek od podnoszenia kwalifikacji zawodowych w wysokości 0,15% rocznej sumy wynagrodzeń brutto w wypadku mikroprzedsiębiorstw oraz 1,5% w przypadku pozostałych przedsiębiorstw i podatek od inwestycji w wysokości 0,45% sumy rocznych wynagrodzeń brutto.
We Francji istnieje stosunkowo dobra opieka socjalna. Obowiązuje 35 - godzinny tydzień pracy. Minimalne wynagrodzenie to 1.215,11 EUR, a minimalna stawka godzinowa 7,19 EUR. Składki na ubezpieczenia społeczne płacone przez pracodawcę w URSSAF wynoszą 40% wynagrodzenia brutto. Pracownicy płacą dodatkowo składkę w wysokości 20%. Wysokość składki od samozatrudnionych wynosi 40%. W firmach zatrudniających powyżej 20 osób wymagane są regulaminy zakładowe.
Opracował:
Michał Sonnak
Euro Info Centre PL 414
przy Toruńskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A.
Źródło:
Wydział Ekonomiczno - Handlowy Ambasady RP w Paryżu, www.weh.ambassade.pologne.net K. Wach, "Jak założyć firmę w Unii Europejskiej", Kraków 2004