baner ZSZ

Zakładanie firmy w Państwach Członkowskich UE - AUSTRIA

Austria

Austria to jeden z najbardziej stabilnych ekonomicznie i najbogatszych krajów członkowskich Unii Europejskiej. W 2003 r. realna wartość wskaźnika PKB wynosiła 0,9%, a największe znaczenie w wytwarzaniu PKB mają usługi (60%) oraz przemysł i budownictwa (37%). Do najważniejszych branż należą: przemysł spożywczy, produkcja dóbr luksusowych, przemysł maszynowy, budownictwa, chemia, motoryzacja oraz turystyka. W ostatnich latach wskaźnik bezrobocia w Austrii oscyluje na poziomie ok. 4%. Obecnie rynek austriacki jest postrzegany jako relatywnie hermetyczny - trudno dostępny dla nowych eksporterów towarów i usług oraz potencjalnych inwestorów, w tym przedsiębiorców planujących uruchomienie własnej działalności gospodarczej. Ograniczenia dotyczą również menedżerów polskich spółek prawa handlowego. Polscy przedsiębiorcy wiązali ogromne nadzieje z akcesją Polski do UE oraz możliwościami wynikającymi z funkcjonowania jednolitego rynku wewnętrznego. Jednak w kwestii zakładania polskich firm na rynku austriackim niewiele się zmieniło. Parlament Austrii 24.03.2004 r. uchwalił ustawę, na mocy której obywatele ośmiu z dziesięciu nowych krajów członkowskich UE (z wyjątkiem Malty i Cypru) przez maksymalnie 7 lat (2+3+2) po przyjęciu do Unii nie będą mieli dostępu do austriackiego rynku pracy, jeśli nie zyskają zgody władz austriackich. Ponadto uzgodnione zostały okresy przejściowe w dostępie do austriackiego rynku usług, co stanowi poważną barierę m.in. dla polskich firm budowlanych. Ograniczenia w świadczeniu usług przez obywateli i firmy polskie uzgodniono w następujących sektorach:

  • usługi związane z ogrodnictwem,
  • cięcie, rzeźbienie i wykańczanie kamienia,
  • ręczny wyrób elementów z metalu i części tych elementów,
  • usługi budowlane, wliczając w to działalność pokrewną,
  • działalność związana z ochroną mienia i ludzi,
  • sprzątanie i czyszczenie obiektów,
  • pielęgnowanie osób chorych i starszych w domu,
  • praca społeczna i działalność świadczona bez zakwaterowania.

Zgodnie z § 46 p. I znowelizowanej w 2002 r. ustawy o wjeździe, pobycie i osiedlaniu się cudzoziemców obywatele Europejskiego Obszaru Gospodarczego korzystają ze swobody bezwizowego wjazdu i pobytu na terenie Austrii. Od 1 maja 2004 r. swobodą tą objęci są również obywatele polscy. Zniesiono obowiązek otrzymania wizy pobytowej przez Polaków w wypadku zakładania spółki prawa handlowego. Obecnie wszystkie formalności załatwiane są na miejscu w Austrii. Przy wydawaniu zezwoleń uwzględniana jest jednak przede wszystkim nie tylko konkretna sytuacja zainteresowanego, ale także sytuacja na austriackim rynku pracy. Wniosek taki zostaje poddany weryfikacji przez władze lokalne, które zwracają uwagę na niezależność planowanego przedsięwzięcia i sprawdzają, czy przypadkiem polski przedsiębiorca nie zamierza związać się umową zlecenia jako podwykonawca z jednym tylko pracodawcą austriackim (byłoby to ominięcie przepisów dotyczących umowy o pracę w okresie przejściowym).

W ciągu trzech dni od przekroczenia granicy należy zgłosić się na komisariacie policji odpowiednim dla miejsca zamieszkania w celach meldunkowych. Dokumentem potwierdzającym zameldowanie jest karta meldunkowa (Meldzettel) wydawana przez policję. Polacy rozpoczynający samodzielna działalność gospodarczą na terenie Austrii nie muszą mieć zezwolenia na pracę. Muszą je natomiast posiadać między innymi szefowie spółek, personel kluczowy oraz pozostali pracownicy, jeśli nie są obywatelami Austrii. Zezwolenie na pracę można uzyskać w lokalnym urzędzie zatrudnienia (Arbeitsamt). W Austrii istnieje jednak kilka rodzajów zezwoleń na pracę, a mianowicie:

  • Arbeitsgenehmigung - zezwolenie na pracę przyznawane na rok i związane z konkretnym miejscem pracy,
  • Arbeitserlaubnis - zezwolenie na pracę przyznawane na 2 lata i ważne w obrębie jednego landu,
  • Befreiungsschein - przedłużone zezwolenie na pracę przyznawane po 5 latach pobytu i przepracowaniu minimum 2,5 roku, ważne na cały kraj,
  • Zulassung-Schlüsselkraft - zaświadczenie o dopuszczeniu do pracy w charakterze personelu kluczowego,
  • Entsendebewilligung - zezwolenie na oddelegowanie do pracy w Austrii przez zagranicznego pracodawcę,
  • Beschäftigungsbewilligung - pozwolenie na zatrudnienie,
  • Anzeigenestätigung - zaświadczenie o zgłoszeniu zatrudnienia.

Aby uzyskać odpowiednie pozwolenie, należy złożyć we właściwym urzędzie wniosek wraz z wymaganymi dokumentami. Za rozpatrzenie wniosku oraz wydanie odpowiednich dokumentów pobierane są opłaty.

Nieco odmienna procedura dotyczy pozwolenia na zatrudnienie cudzoziemców w ramach tzw. personelu kluczowego. Wniosek taki w określonej formie sporządza zainteresowany cudzoziemiec, a do Urzędu ds. Cudzoziemców (Bezirkverwaltungsnehörde-Fremdnebehörde) składa je przyszły pracodawca, które jest również zobowiązany złożyć odpowiedni wniosek w Urzędzie Pośrednictwa Pracy (Arbeitsmarktservice, AMS). W wypadku typowej inwestycji zagranicznej nie obowiązują limity ilościowe na zatrudnianie personelu kluczowego.

Procedura rejestracyjna jest uzależniona od formy prawnej działalności. Najpopularniejszą formą organizacyjno - prawną wśród przedsiębiorców zagranicznych jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Przy zakładaniu tej spółki konieczne są następujące kroki:

  • sporządzenie umowy spółki w formie aktu notarialnego (w wypadku spółki jednoosobowej wymagane jest złożenie oświadczenia o założeniu spółki),
  • ewentualne zasięgnięcie opinii eksperta we właściwej izbie gospodarczej odnośnie nazwy firmy,
  • ustanowienie zarządu spółki (przeważnie w umowie spółki),
  • ustanowienie rady nadzorczej, jeśli przewiduje to ustawa i umowa spółki,
  • wpłata kapitału zakładowego przez wspólników w kwocie określonej w umowie spółki na założone przez spółkę konto bankowe,
  • zgłoszenie spółki przez zarząd do rejestru przedsiębiorstw - Firmenbuch (najczęściej poprzez notariusza),
  • wpis spółki do rejestru przedsiębiorstw i obwieszczenie o rejestracji.

Spółka podlega rejestracji we właściwym dla jej lokalizacji sądzie rejestrowym (Handelsgericht) i wpisaniu do rejestru handlowego (Handelsregister). Wniosek o rejestrację spółki, czyli jej wpis do rejestru przedsiębiorstw, powinien zawierać:

  • umowę wspólników i statut spółki,
  • spis wspólników i członków zarządu,
  • zaświadczenie o braku zaległości podatkowych,
  • rodzaj i wartość wkładów do kapitału zakładowego,
  • datę rozpoczęcia działalności,
  • potwierdzone notarialnie wzory podpisów wszystkich członków zarządu,
  • potwierdzenie z banku austriackiego wniesienia na konto depozytu kapitału założycielskiego.

Po zweryfikowaniu wniosku sąd rejestrowy decyduje o wpisie. Z dniem wpisu spółka nabywa osobowość prawną. Wpis do rejestru musi być podany do wiadomości publicznej, co wiąże się z opłatą w wysokości ok. 200 EUR. Ogółem koszty, jakie ponosi przedsiębiorca przy rejestracji spółki z o.o. wynoszą około 5 000 EUR. Okres załatwiania wszystkich formalności może trwać do 6 miesięcy, jednak może on ulec skróceniu, jeśli przedsiębiorca zdecyduje się na skorzystanie z usług miejscowego prawnika. Dodatkowo przedsiębiorcy rejestrujący spółkę z o. o. muszą zarejestrować się w odpowiednim dla miejsca siedziby firmy urzędzie skarbowym oraz w ciągu 4 tygodni od zgłoszenia tego faktu, a po wizycie w firmie urzędników fiskusa, otrzymać 7-cyfrowy numer identyfikacji podatkowej (Steuernummer). Firmy działające w Austrii, które współpracują z firmami z innych krajów unijnych, muszą dodatkowo otrzymać numer identyfikacyjny na potrzeby podatku VAT - tzw. UID (Umsatzsteueridentifikationsnummer).

Prawo austriackie przewiduje następujące formy organizacyjno-prawne prowadzenia działalności gospodarczej:

  • jednoosobowa działalność gospodarcza (Einzelunternehmen),
  • spółka cywilna (Gesellschaft bürgerlichen Rechts, GesbR),
  • spółka jawna (Offene Handelsgesellschaft, OHG),
  • spółka komandytowa (Kommanditgesellschaft, KG),
  • komandytowa spółka zarobkowa (Kommanditerwerbsgesellschaft, KEG),
  • otwarta spółka zarobkowa (Offene Erwerbsgesellschaft, OEG),
  • spółka cicha (Stille Gesellschaft. stGes),
  • spółka europejska (Europäische Gesellschaft),
  • spółdzielnia (Genossenschaft, Gen),
  • stowarzyszenie (Verein),
  • spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (Gesellschaft mit beschränker Haftung, GmbH),
  • spółka akcyjna (Aktiengesellschaft, AG).

Niewystępujące w polskim prawie spółki zarobkowe są uregulowane przez ustawę o spółce zarobkowej. Odpowiednikiem spółki OEG w polskim prawie jest spółka partnerska. Przewidziana jest głównie dla osób wykonujących wolne zawody. Wspólnicy tej spółki odpowiadają solidarnie majątkiem osobistym za zobowiązania spółki, natomiast w przypadku KEG odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika (komandytariusza) jest ograniczona do określonej kwoty. Spółki zarobkowe przewidziane są dla osób prowadzących drobną działalność gospodarczą. Kiedy zakres działalności handlowej wychodzi poza drobną działalność, spółki te odpowiednio przekształcają się w spółkę jawną lub spółkę komandytową.

Aby otworzyć w Austrii biuro przedstawicielskie (Repräsentanzbüro) lub biuro informacyjne (Technisches Informationbüro), należy w urzędzie zatrudnienia złożyć podanie uzasadniające celowość otworzenia biura. Do podania musi być dołączony odpis dyplomu, akt urodzenia, 2 zdjęcia, dowód zameldowania pracownika biura oraz co najważniejsze, umowa wynajęcia biura, która nie musi być potwierdzona notarialnie. Biuro powinno mieć powierzchnię minimum 30 m2 na osobę. Może ono rozpocząć działalność po uzyskaniu przez szefa biura pozwolenia na pracę i pobyt. Na koszty założenia składają się opłaty za wynajęcie biura, znaczki skarbowe, wizę, tłumaczenie dokumentów. Załatwienie wszystkich formalności trwa ok. 6 miesięcy. Polskie spółki mogą również na terytorium Austrii otwierać swoje oddziały. Jest to jedna z najprostszych form zaistnienia na tym rynku. Zagraniczna spółka musi być wpisana do rejestru firm właściwego dla siedziby oddziału. Oddział lub filia zagranicznej firmy ma obowiązek prowadzenia pełnej księgowości. Oddział musi być wpisany w austriackim rejestrze firm. Przy rejestracji należy dołączyć wyciąg z polskiego KRS oraz kopię umowy spółki wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem. Oddział zagranicznej spółki w Austrii nie posiada osobowości prawnej.

Rok podatkowy w Austrii, podobnie jak w Polsce, jest tożsamy z rokiem podatkowym. Firmy są jednak zobowiązane do kwartalnego płacenia zaliczek na poczet podatku dochodowego. Oblicza się je na podstawie podatku z poprzedniego roku. Od 1 stycznia 2005 r. obniżono stawkę podatku dochodowego od osób prawnych do 25%. Nawet gdy spółka kapitałowa osiągnęła w danym roku podatkowym stratę, to zobowiązana jest do odprowadzenia minimalnego podatku w wysokości odpowiednio 1750 EUR w wypadku spółki z o.o. oraz 3500 EUR w wypadku spółki akcyjnej. Dywidendy są opodatkowane stawką 25-procentowego podatku od dochodów kapitałowych. Wspólnicy spółki jawnej i komandytowej traktowani są jak przedsiębiorcy i podlegają obowiązkowi podatkowemu jak osoby fizyczne. W Austrii obowiązuje progresywna stawka podatku dochodowego od osób fizycznych, a progi podatkowe wyglądają następująco:

  • do 3640 EUR: stawka 0%,
  • 3640 - 7270 EUR: stawka 21%,
  • 7270 - 21800 EUR: stawka 31%,
  • 21800 - 50870 EUR: stawka 41%,
  • powyżej 50870 EUR: stawka 50%.

Rozliczenia podatku dochodowego należy dokonać do 31 marca roku następującego po roku kalendarzowym.

Mehrwertsteuer (MWSt) to austriacki podatek od towarów i usług. Stawka podstawowa wynosi 20%, a stawka obniżona 10% i stosuje się ją do produktów żywnościowych, rolnych, wynajmu powierzchni mieszkalnej i przewozu osobowego. Usługi bankowe i ubezpieczeniowe są zwolnione z podatku MWSt. System rozliczeń jest podobny jak w Polsce: podatek jest rozliczany za każdy miesiąc, a płatność musi być dokonana do piętnastego dnia następnego miesiąca. Suma podatku należnego może być pomniejszona o wysokość podatku naliczonego przy spełnieniu odpowiednich wymogów formalnych (faktury).

Firma zatrudniająca pracowników jest zobowiązana również do naliczania i odprowadzania składki na ubezpieczenie społeczne. W wypadku nowych firm, tj. powstałych po 1 stycznia 1999 r., minimalna podstawa wymiaru składki wynosi tylko 7053,48 EUR. W 2004 r. obowiązywały następujące składki ubezpieczeniowe:

  • ubezpieczenie chorobowe: pracobiorca - 3,7%, pracodawca - 3,7%,
  • ubezpieczenie emerytalno - rentowe: pracobiorca - 10,25%, pracodawca - 12,55%,
  • ubezpieczenie od bezrobocia: pracobiorca - 3,0%, pracodawca - 3,7%,
  • ubezpieczenie od nieszczęśliwych wypadków: pracodawca - 1,4%.

Czas pracy w Austrii wynosi od 38 do 40 godzin tygodniowo, przy czym możliwe są tu pewne modyfikacje, lecz nie powinien przekraczać 10 godzin dziennie, czyli 50 tygodniowo. Górny limit pracy nadliczbowej oraz minimalne wynagrodzenia nie są określone prawem. Pracownikom przysługuje 5-tygodniowy płatny urlop wypoczynkowy (a w przypadku 25-letniego stażu pracy urlop 6-tygodniowy). Pracodawca zobowiązany jest wypłacić dwie dodatkowe pensje w roku (w czerwcu tzw. dodatek urlopowy oraz w grudniu tzw. dodatek świąteczny), które są opodatkowane jedynie 6-procentowym podatkiem dochodowym. W Austrii obowiązkowa jest również 4,5-procentowa składka na Fundusz Zasiłków Rodzinnych, którą można odliczyć od przychodów.

Warto wspomnieć, że podobnie jak w większości krajów UE, również w Austrii obowiązkowa jest przynależność do jednej z lokalnych izb przemysłowo-gospodarczych. Każdy land związkowy ma swoją izbę gospodarczą (Wirtschaftskammer). Oprócz tego w Austrii funkcjonuje również wiele izb branżowych. Obowiązkową opłatę członkowską w wysokości od 0,44 do 0,52% przychodów przedsiębiorcy można odliczyć od podstawy opodatkowania.

Wyroby tytoniowe, alkohole oraz paliwa są w Austrii objęte podatkiem akcyzowym. Podatek od nieruchomości wynosi 8%, a od ich sprzedaży 3,5% wartości. W austriackim systemie prawnym obowiązkowy jest także regionalny podatek nazywany podatkiem komunalnym i wynosi 3%. Można go również odliczyć od przychodów.

Źródło:
Wydział Ekonomiczno - Handlowy Ambasady RP w Wiedniu, www.handelsratpolen.at
K. Wach, "Jak założyć firmę w Unii Europejskiej", Kraków 2004