Wspólnotowy Znak Towarowy
Nasz Biznes nr 11, marzec 2005
Znak towarowy jest kluczowym elementem strategii firmy. Działania przedsiębiorcy nie powinny ograniczać się jedynie do zarządzania i produkcji. Produkty i usługi, jak też wizerunek firmy muszą być rozpoznawane na rynku. Znak towarowy jest niezbędnym instrumentem służącym do komunikacji z klientem. Służy on nie tylko do identyfikacji pochodzenia produktu, ale również do nawiązania więzi z klientem opartej na zaufaniu poprzez reputację firmy oraz gwarancję stałej jakości. Poprawia on stosunek klienta do produktów i usług, zwiększa jego przywiązanie i w efekcie tworzy lojalność klienta wobec firmy. Przewagę konkurencyjną mają te firmy, które są w posiadaniu znanych znaków towarowych. Przedsiębiorstwa posiadające znany na rynku znak towarowy w mniejszym stopniu zagrażają działania promocyjne konkurentów.
Wartość znaku towarowego
Znak towarowy jest dobrem kapitałowym i może posiadać wartość pieniężną. Wycena wartości znaku towarowego jest trudnym zadaniem. Przedsiębiorstwa zazwyczaj nie odnotowują wartości swojego znaku w sprawozdaniach finansowych. Mimo to płacą za nie ogromne kwoty, które nie raz przekraczają kilkakrotnie wartość aktywów. Znak towarowy może być komercjalnie wykorzystywany poprzez licencjonowanie, franchising, merchandising i sponsoring. Jako narzędzie marketingu może stanowić główny składnik majątku firmy.
Wejście Polski do UE
Wejście Polski do UE zmusza firmy do zmiany polityki znaku towarowego. Od 1 maja 2004 r. wszystkie zarejestrowane w Alicante Wspólnotowe Znaki Towarowe są chronione w 25 krajach członkowskich, w tym także w Polsce. Wielu polskich producentów, którzy nie mieli dotychczas doświadczenia z eksportem pod własnym znakiem, sądzi, że wystarczy, jeśli mają znak towarowy zarejestrowany w polskim Urzędzie Patentowym. Po 1 maja 2004 r. to nie wystarczy. Może się okazać, że taki znak jak ich ktoś inny już zarejestrował w Alicante i to on będzie mógł go używać na unijnym rynku, czyli także w Polsce.
Instrumenty dostępne wcześniej
Przed stworzeniem Wspólnotowego Znaku Towarowego, przedsiębiorcy mogli korzystać z dwóch różnych procedur w celu ochrony swojego znaku towarowego na terytorium Unii Europejskiej. Firmy mogły rejestrować swój znak towarowy równolegle w każdym kraju UE (krajowy system rejestracji znaków towarowych) lub poprzez jedno zgłoszenie do Światowej Organizacji Własności Intelektualnej w Genewie (WIPO - World Intellectual Property Organisation), lecz musiały się ograniczać się wyłącznie do krajów należących do Porozumienia madryckiego o międzynarodowej rejestracji znaków towarowych (międzynarodowy system rejestracji znaków). Wspólnotowy Znak Towarowy może stanowić alternatywę lub uzupełnienie do dwóch wcześniejszych systemów. Te trzy systemy nie są rozłączne. Są one połączone i umożliwiają przedsiębiorcom rozwijać system ochrony znaku towarowego spełniający ich wymagania.
Wewnętrzny Rynek UE
Powstanie Jednolitego Rynku 1 stycznia 1993 r. pozwoliło na swobodny przepływ towarów, usług, kapitału i ludności. W efekcie utworzono Wspólnotowy Znak Towarowy jako instrument ochrony znaku na całym terytorium Wspólnoty Europejskiej. Powołano również organ administracyjny zajmujący się rejestracją znaku: Urząd Harmonizacji Rynku Wewnętrznego w Alicante, Hiszpania (OHIM - Office for Harmonization in the Internal Market). Liczba zgłoszonych oraz zarejestrowanych Wspólnotowych Znaków Towarowych do OHIM ciągle rośnie. W roku 2004 przedsiębiorcy zgłosili ponad 58 tys. znaków.
Liczba zgłoszeń Wspólnotowych Znaków Towarowych do Urzędu Harmonizacji Rynku Wewnętrznego
.gif)
Źródło http://www.oami.eu.int/
Jednolity charakter
Wspólnotowy Znak Towarowy ma jednolity charakter, co oznacza, że stosuje się do niego jeden system prawny, który zapewnia jednolitą ochronę na terytorium całej Unii Europejskiej. Jednolity charakter Wspólnotowego Znaku Towarowego oznacza uproszczenie wymogów formalnych oraz procedur. Poprzez jedno zgłoszenie w jednym języku przed jednym urzędem uzyskuje się ochronę w 25 krajach. Nie ma zatem konieczności zgłaszania znaku do każdego z urzędów krajowych. Procedury są stosunkowo proste a zgłoszenia mogą być dokonywane bądź w krajowych urzędach własności przemysłowej, bądź bezpośrednio w OHIM w Alicante (Hiszpania). Wspólnotowy Znak Towarowy zapewnia jego właścicielom wyłączne prawa umożliwiając im zakazywanie osobom trzecim korzystania z chronionego oznaczenia w działalności gospodarczej i handlowej.
Porozumienie madryckie
1 października 2004 Wspólnota przystąpiła do Protokołu do Porozumienia madryckiego o międzynarodowej rejestracji znaków, w wyniku czego doszło od połączenia systemu międzynarodowego z systemem Wspólnotowego Znaku Towarowego. Uprawnieni do rejestracji międzynarodowej mogą występować z wnioskami o objęcie zakresem ochrony Wspólnotę Europejską. Następnie są one przekazywane do OHIM. Przystąpienie Wspólnoty Europejskiej do Protokołu stwarza również możliwość zgłoszenia o międzynarodową rejestrację w OHIM w oparciu o zgłoszenie lub rejestrację Wspólnotowego Znaku Towarowego. W tym przypadku istnieje możliwość ochrony na terytorium 64 państw będących stronami Protokołu.
Niższe koszty
Wspólnotowy Znak Towarowy pozwala na znaczne obniżenie kosztów w porównaniu z łącznymi kosztami krajowych rejestracji we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Koszt zgłoszenia o Wspólnotowy Znak Towarowy wynosi 975 euro za trzy klasy towarów i usług. Opłata rejestracyjna w wysokości 1100 euro jest wnoszona, gdy nie istnieją przeszkody dla zarejestrowania znaku towarowego.
Wspólnotowy Znak Towarowy w praktyce
Ochrona znaku trwa 10 lat licząc od daty zgłoszenia i może być przedłużona na dalsze okresy dziesięcioletnie. Aby zarejestrować Wspólnotowy Znak Towarowy musi on spełniać dwa podstawowe warunki. Znak towarowy musi zawierać prezentację graficzną oraz musi tworzyć możliwość odróżnienia towarów i usług jednej firmy od towarów i usług innej firmy.
Oznaczenia, które mogą być zarejestrowane jako znaki towarowe mogą zawierać:
- słowa, wymyślone bądź należące do znanego języka (w drugim przypadku nie mogą to być ogólne terminy na dobra i usługi dla których znak jest zgłaszany), nazwiska, litery, cyfry,
- akronimy, kombinacje liter, cyfr, oznaczeń, logo,
- kształty towarów lub ich opakowań,
- znaki geometryczne,
- zbiór słów lub elementów graficznych,
- znaki trójwymiarowe tj. kształty towarów lub ich opakowań,
- kolory lub ich kombinacje,
- znaki dźwiękowe.
Kto może zarejestrować
Wspólnotowy Znak Towarowy mogą zarejestrować zarówno przedsiębiorcy, jak i osoby fizyczne, które nie prowadzą działalności gospodarczej. Znaki towarowe mogą zgłaszać nie tylko przedsiębiorcy z krajów członkowskich Wspólnoty Europejskiej, ale także przedsiębiorcy pochodzący z krajów będących stronami konwencji paryskiej, prowadzący firmę w kraju będącym stronami konwencji paryskiej o ochronie własności przemysłowej, należących do Światowej Organizacji Handlu (WTO) lub pochodzących innych krajów, jeżeli uznają one wspólnotowe znaki towarowe i zapewniają przedsiębiorcom pochodzącym ze Wspólnoty Europejskiej taką samą ochronę znaków towarowych, jak podmiotom krajowym.
Osoby fizyczne oraz prawne z krajów Unii Europejskiej mogą same składać wnioski o zarejestrowanie znaku towarowego bezpośrednio do OHIM lub w Urzędzie Patentowym kraju członkowskiego. W polskim Urzędzie Patentowym wnioski składać można od 1 maja 2004r. Urząd krajowy otrzymując dokumentację w sprawie znaku towarowego Wspólnoty, po stwierdzeniu, że dokumentacja ta odpowiada wymogom formalnym nadaje datę zgłoszenia i w ciągu 2 tygodni od daty zgłoszenia zobowiązany jest przesłać ją do OHIM. Przedsiębiorcy z pozostałych krajów muszą korzystać z usług tzw. reprezentanta (adwokaci, prawnicy posiadający kwalifikacje w dziedzinie własności przemysłowej lub prowadzący sprawy z zakresu znaków towarowych - osoby fizyczne i prawne mogące reprezentować podmioty muszą posiadać miejsce zamieszkania lub siedzibę firmy na terytorium Wspólnoty oraz inne osoby wpisane na listę reprezentantów prowadzoną przez OHIM, do tej grupy należą także rzecznicy patentowi.)
Zgłoszenie Wspólnotowego Znaku Towarowego
Zgłoszenia dokonuje się na oficjalnych formularzach. OHIM uznaje następujące sposoby składania dokumentów:
- bezpośrednio składając w Wydziale Zgłoszeń lub przez 24 godziny w skrzynce pocztowej przy Urzędzie,
- pocztą kurierską,
- e-mailem
- faksem
- w postaci elektronicznej formy zapisu na dyskach,
- za pomocą Internetu pod adresem oami.eu.int/en/mark/marque/efentry.htm.
Określono formaty przesyłania danych, dla dokumentacji - w formacie pdf, a przy grafice - jpg.
Język zgłoszenia
Zgłoszenia dokonuje się w jednym z 20 języków urzędowych Wspólnoty Europejskiej (hiszpańskim, duńskim, niemieckim, greckim, angielskim, francuskim, włoskim, holenderskim, portugalskim, fińskim, szwedzkim, czeskim, estońskim, maltańskim, polskim, słowackim, łotewskim, litewskim i węgierskim). Zgłaszający ma obowiązek wskazania drugiego języka spośród języków procedury Urzędu, którymi są: angielski, francuski, hiszpański, niemiecki i włoski w celu ewentualnego postępowania przed Urzędem (tzw. język procedury). Język ten nie może być językiem kraju pochodzenia. Wszystkie zgłoszenia oraz wpisy do rejestru publikowane są w 20 językach urzędowych Wspólnoty Europejskiej. Urząd w Alicante jest odpowiedzialny za wszystkie tłumaczenia.
Procedura rejestracji
Urząd sprawdza czy zgłoszenie zawiera wszystkie niezbędne elementy oraz czy została dokonana opłata za zgłoszenie, która powinna być wniesiona w ciągu miesiąca od daty złożenia podania o rejestrację znaku. Dokumenty muszą być kompletne. Jeżeli jest to konieczne przedsiębiorca zostaje wzywany do usunięcia nieprawidłowości. Data wypełnienia zgłoszenia jest wyznaczana na koniec tego etapu.
Urząd w Alicante sprawdza w szczególności czy znak nie jest:
- pozbawiony wyróżniającego charakteru,
- nazwą rodzajową,
- oznaczeniem wskazującym na rodzaj, jakość, wartość i geograficzne pochodzenie,
- sprzeczny z porządkiem publicznym i zasadami współżycia społecznego,
- oznaczeniem wprowadzającym w błąd,
- oznaczeniem dla win, które w oszukańczy sposób wskazuje na pochodzenie geograficzne,
- oznaczeniem, które zwyczajowo stało się potocznym określeniem używanym w handlu.
Kolejny etap polega na merytorycznym badaniu zgłoszenia i sporządzeniu raportu z poszukiwań wcześniej istniejących znaków towarowych w ramach Wspólnoty i z poszukiwań krajowych z krajów, które się zgodziły prowadzić takie poszukiwania.
Po upływie jednego miesiąca od daty przekazania zgłaszającemu sprawozdań z powyższych poszukiwań następuje publikacja. Zgłoszenia publikowane są w Community Trade Marks Bulletin".
Wnoszenie sprzeciwów
W okresie trzech miesięcy od daty publikacji zgłoszenia o znak Wspólnoty może być wniesiony sprzeciw co do rejestracji znaku towarowego przez właścicieli wcześniejszych rejestracji znaków podobnych. Sprzeciw musi być wyrażony na piśmie i musi wskazywać podstawy, na jakich się opiera.
Podstawą wnoszenia sprzeciwu mogą być zarówno krajowe znaki towarowe jak i Wspólnotowe Znaki Towarowe. Znaki krajowe to znaki zarejestrowane w jednym z krajów Unii Europejskiej. Wnoszący sprzeciw uiszcza odpowiednią opłatę. Sprzeciw jest przedmiotem postępowania przed Urzędem. Na żądanie zgłaszającego, właściciel wcześniejszego Wspólnotowego Znaku Towarowego, który wniósł sprzeciw dostarczy dowód, że w okresie pięciu lat poprzedzających publikację zgłoszenia, jego znak był rzeczywiście używany na terenie Wspólnoty na towarach (usługach) objętych rejestracją lub istnieją uzasadnione powody jego nieużywania. W przypadku braku dowodu na to, sprzeciw zostanie odrzucony. Jeżeli Urząd uzna to za celowe, może wezwać strony do polubownego załatwienia sprawy, proponuje rozstrzygnięcie sporu w momencie przeprowadzenia rozprawy. Sprzeciw wpływa co do piątego dokonanego zgłoszenia. Koszty postępowania sprzeciwowego pokrywa osoba, której sprzeciw nie został uwzględniony.
Jeżeli w ciągu trzech miesięcy sprzeciw nie został wniesiony znak towarowy może być zarejestrowany.
Wymóg obowiązku używania
Rejestracja Wspólnotowego Znaku Towarowego może być utrzymana w mocy ze skutkiem dla wszystkich krajów Unii Europejskiej przez fakt rzeczywistego używania znaku jedynie w jednym państwie członkowskim. Każde przedsiębiorstwo, nawet jeżeli nie zamierza używać znaku towarowego we wszystkich państwach członkowskich, może uzyskać rejestrację Wspólnotowego Znaku Towarowego bez obaw, że zostanie przeciwko niemu wszczęte postępowanie o unieważnienie z powodu nie używania znaku.
Ochrona prawna
W krajach członkowskich są wyznaczone sądy Wspólnotowego Znaku Towarowego, uprawnione do rozstrzygania sporów w zakresie naruszeń znaków Wspólnotowych. Podstawową zasadą ustalania właściwości sądu jest siedziba pozwanego, ale sprawa może być również prowadzona przed sądem właściwym według miejsca naruszenia znaku wspólnotowego. Z chwilą przystąpienia Polski do Unii Europejskiej ochrona wszystkich Wspólnotowych Znaków Towarowych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed datą przystąpienia jest automatycznie rozciągnięta na terytorium Polski. Do tej pory nie zaistniał konflikt znaków. Używane na terytorium Polski znaki towarowe Wspólnoty nie kolidują z wcześniejszymi znakami krajowymi.
Możliwość korzystania z praw ze znaku towarowego
Dla zarządzania przedsiębiorstwem istotna jest możliwość przeniesienia i udzielenia licencji na znak towarowy. Wspólnotowy Znak Towarowy może być przeniesiony, niezależnie od przeniesienia przedsiębiorstwa, do którego należy, w odniesieniu do niektórych lub wszystkich towarów lub usług, dla których został zarejestrowany. Wspólnotowy Znak Towarowy może też być przedmiotem licencji udzielonej na całe terytorium Unii Europejskiej lub na jej część.
Wcześniejsze prawo
Wspólnotowy Znak Towarowy stanowi wcześniejsze prawo uznawane wobec wszystkich późniejszych rejestracji znaków towarowych we wszystkich państwach członkowskich. Daje to właścicielom możliwość zdobycia pozycji na jednolitym rynku Unii Europejskiej, zwalczania naruszeń znaku oraz zgłaszania sprzeciwów lub żądania unieważnienia późniejszych krajowych rejestracji znaków towarowych.
Rozszerzenie Unii Europejskiej spowodowało rozszerzenie terytorialnego zasięgu Wspólnotowych Znaków Towarowych. W chwili obecnej Unia Europejska liczy ponad 450 mln mieszkańców. Jest to olbrzymi rynek, czego są świadome firmy amerykańskie, które do końca 2004 roku posiadały najwięcej, bo ponad 57 tys. zarejestrowanych Wspólnotowych Znaków Towarowych (24,28% wszystkich zarejestrowanych Wspólnotowych Znaków Towarowych). Na drugim miejscu plasują się Niemcy (ponad 39 tys.), później Wielka Brytania (ponad 30 tys.), Włochy (ponad 18 tys.), Hiszpania (ponad 16 tys.). Polskie firmy do końca 2004 roku miały zarejestrowanych 61 Wspólnotowych Znaków Towarowych.
Procentowy udział wybranych krajów w ilości zarejestrowanych Wspólnotowych Znaków Towarowych do 2004 r.
.gif)
Źródło http://www.oami.eu.int/
Opracowała:
Sylwia Zygmont
Euro Info Centre PL 414
przy Toruńskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A.
Więcej informacji
Wyślij email do EIC PL 414