Transakcje między podatnikami VAT z różnych krajów członkowskich UE
Nasz Biznes nr 08, czerwiec 2004
W transakcjach dokonywanych w ramach UE pomiędzy podatnikami VAT z różnych krajów członkowskich pojęcia eksportu i importu zostały zastąpione pojęciami wewnątrzwspólnotowej dostawy i wewnątrzwspólnotowego nabycia. Tymi też pojęciami polscy podatnicy VAT dokonujący transakcji z podatnikami z innych krajów członkowskich UE będą określać sprzedaż (dostawę) towarów dla kontrahentów z UE oraz kupno (nabycie) towarów od podatników VAT zarejestrowanych dla tego podatku w innych państwach członkowskich. Towary dostarczane pomiędzy podatnikami zarejestrowanymi dla celów VAT (np. przez polskiego podatnika do podatnika w innym państwie Unii) są opodatkowane stawką zerową w kraju wysyłki (rozpoczęcia transportu) jako wewnątrzwspólnotowa dostawa, zaś podatek należny opłacany jest przez nabywcę towarów w kraju, do którego te towary przybywają (wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów). Polski podatnik, nabywający towary w innym państwie członkowskim Unii, rozlicza podatek VAT w deklaracji VAT obowiązującej w kraju. Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów korzysta z zerowej stawki VAT, jeśli spełnione są co najmniej następujące warunki:
- dostawa została wykonana na rzecz podmiotu, posiadającego status podatnika VAT w innym państwie członkowskim UE (status podatnika VAT zarejestrowanego w innym kraju UE będzie można sprawdzić za pośrednictwem krajowej administracji podatkowej właściwej dla podatnika, który składa zapytanie, np. w formie faxu),
- towary opuściły kraj wysyłki, a dostawca posiada dowody zaświadczające o opuszczeniu przez nie terytorium państwa członkowskiego UE (kraju wysyłki), z którego towary są wysyłane lub w którym rozpoczęto ich transport (dowody te określane są w przepisach krajowych państw członkowskich UE),
- dostawca podał na fakturze prawidłowy numer, za pomocą którego zarówno on jak i jego kontrahent są identyfikowani dla transakcji wewnątrzwspólnotowych w podatku VAT (w dostawach wewnątrzwspólnotowych podatnicy posługują się numerami identyfikacyjnymi VAT, poprzedzonymi dwuliterowym prefiksem wskazującym na wydające go państwo członkowskie). Podatnik musi otrzymać ten numer za zgodę właściwego organu podatkowego.
W razie niemożności spełnienia wszystkich warunków ustalonych przez ustawodawstwo państwa członkowskiego w tym zakresie, podatnik powinien naliczyć i rozliczyc podatek na terytorium państwa członkowskiego, z którego dokonuje dostawy towarów, wg stawki obowiązującej na te towary w tym państwie. Będzie to dotyczyło zatem również podatnika polskiego, dokonującego dostawy wewnątrzwspólnotowej, po wejściu Polski do UE. Podatnicy dokonujący transakcji wewnątrzwspólnotowych są zobowiązani do wypełniania kwartalnych informacji podsumowujących dotyczących tych transakcji. W informacjach podsumowujących podaje się numery identyfikacyjne VAT dostawcy i nabywcy, jak również łączną wartość towarów i związanych z nimi usług dostarczonych każdemu nabywcy (za dany okres). Informacje podsumowujące służą kontroli prawidłowości deklarowanych przez podatników z różnych krajów UE danych dotyczących realizowanych transakcji wewnątrzwspólnotowych. W Polsce obowiązek wypełniania i składania informacji podsumowujących będzie dotyczyć zarówno wewnątrzwspólnotowych dostaw, jak i wewnątrzwspólnotowych nabyć towarów.
Transakcje dokonywane przez podatników na rzecz ostatecznych konsumentów w innym państwie członkowskim Unii (nie będących podatnikami VAT)
W odniesieniu do dostaw dokonywanych przez podatników na rzecz ostatecznych konsumentów (nie będących podatnikami VAT w kraju, do którego towary są wysyłane), opodatkowanie towaru ma miejsce co do zasady, w kraju jego pochodzenia, tzn. w Polsce w przypadku dostawy towarów z Polski na rzecz konsumentów w innym państwie członkowskim UE. Konsumenci dokonując zakupów w którymkolwiek z krajów członkowskich płacą w momencie zakupu podatek VAT w kraju pochodzenia towaru. Dotyczyć to będzie również polskich konsumentów kupujących w innym państwie członkowskim. Wyjątki od tej zasady to:
- nabycie nowych środków transportu, m.in. samochody (zawsze opodatkowane w kraju, do którego konsument sprowadza nowy środek transportu),
- tzw. sprzedaż wysyłkowa (towary wysyłane w imieniu dostawcy na rzecz ostatecznych konsumentów, jeśli wartość tej sprzedaży u dostawcy przekracza określony próg).
Szczególne zasady opodatkowania transakcji wewnątrzwspólnotowych są stosowane wobec towarów opodatkowanych tzw. zharmonizowaną akcyzą (oleje mineralne, alkohole, napoje alkoholowe i wyroby tytoniowe).
Zniesienie granic celnych pomiędzy państwami członkowskimi UE oznacza zniesienia obowiązku deklarowania na granicach wewnętrznych Unii wywożonych lub przywożonych towarów, co obecnie przy istniejących granicach wiąże się często z czasochłonnym obowiązkiem wypełniania dokumentów celnych. Jednakże należy podkreślić, iż przedsiębiorcy zainteresowani dokonywaniem czynności handlowych z podmiotami mającymi siedzibę w innych krajach UE będą musieli wcześniej zgłosić ten fakt do właściwego urzędu skarbowego. Ułatwienia w handlu między krajami członkowskimi UE - związane ze zniesieniem granic celnych oraz z usuwaniem barier technicznych w handlu czy usuwaniem barier fiskalnych - dotyczą zarówno podatników VAT jak i zwykłych konsumentów.
Obowiązki podatników prowadzących działalność gospodarczą na Jednolitym Rynku UE w zakresie składania stosownych formularzy VAT
W chwili przystąpienia Polski do UE graniczna kontrola celna obrotu towarowego zostanie zniesiona. Firmy zaangażowane w handel unijny nie będą już obciążone obowiązkiem wypełniania zgłoszeń celnych, deklarowanie obrotu z kontrahentami z innych państw członkowskich UE będzie odbywać się w inny sposób. Po pierwsze, podatnicy podatku od towarów i usług dokonujący takiego obrotu będą obowiązani do podawania dodatkowych danych w tym zakresie w deklaracji VAT. Po drugie, firmy, które dokonują dostawy towarów od nabywców, którzy są zarejestrowanymi podatnikami VAT w innych państwach UE, będą musiały składać zbiorcze informacje: kwartalne informacje podsumowujące na temat towarów będących przedmiotem dostawy. W kwartalnej informacji podsumowującej należy podać:
- dwuliterowy prefiks określający państwo klienta oraz w oddzielnej kolumnie, numer rejestracji VAT klienta z innego państwa członkowskiego UE,
- łączną wartość za dany okres towarów i związanych z nimi usług dostarczonych każdemu z klientów zarejestrowanych na terenie UE (usługi mające charakter pomocniczy w stosunku do głównej dostawy towarów, np. opłaty za transport i ubezpieczenie); lub w przypadku wewnątrzwspólnotowych nabyć - łączną wartość towarów nabytych od każdego z klientów,
- wskazanie, że podatnik jest "pośrednikiem" w transakcji trójstronnej (jeżeli taka sytuacja ma miejsce).
Zaleca się, aby w każdym przypadku, gdy podatnik dokonuje dostawy dla nowych klientów z UE, sprawdzać numer ich rejestracji w lokalnym urzędzie podatkowym, właściwym dla podatnika składającego zapytanie. Urząd ten potwierdzi, czy numer jest prawidłowy, a także czy zgadza się z podaną przez kontrahenta nazwą i adresem. Nie jest jednak możliwe podanie numeru w oparciu o nazwę i adres.
Będąc członkiem unii celnej Polska zobowiązana będzie stosować wspólnotową politykę celną i wspólnotową stawkę celną w handlu z krajami nieczłonkowskimi. Ustalenia w zakresie polityki celnej podejmuje każdego roku Rada Unii Europejskiej (a więc Zgromadzenie Szefów Państw lub Rządów) w oparciu o zobowiązania traktatowe, zobowiązania WTO (Światowej Organizacji Handlu) oraz inne umowy. Stawki celne na dane produkty określone są w bazie danych TARIC pod adresem: europa.eu.int/comm/taxation_customs/dds/en/tarhome.htm.
Opracował:
Michał Sonnak
Euro Info Centre PL 414
przy Toruńskiej Agencji Rozwoju Regionalnego S.A.
Więcej informacji
Wyślij email do EIC PL 414